De nederlaag als aanleiding

Er zijn twee manieren om een verkiezingsnederlaag te verwerken. De eerste is naar binnen keren: het personeel vervangen, het beleid bijstellen, de kiezer laten zien dat er is geluisterd. De tweede is naar buiten slaan: de boodschap verscherpen, de tegenstander zoeken waar die te vinden is, en vooral doen alsof er niets is gebeurd. Trump koos binnen drie dagen voor de tweede route, en hij deed het met de grootst mogelijke nadruk.

De benoeming van Stephen Miller tot stafchef is daarin de belangrijkste aanwijzing. Miller is geen manager maar een auteur: hij schreef het immigratiebeleid dat de afgelopen jaren de toon zette, van de grenscontroles tot de uitzettingen. Wie zo iemand op de positie zet waar alle dossiers samenkomen, zegt daarmee dat het beleid niet het probleem was, maar de uitvoering. En dat de volgende ronde harder wordt, niet voorzichtiger.

De aanval op het Iraanse eiland Qeshm, drie dagen na de stembusgang, past in hetzelfde patroon. Er werd al weken over gespeculeerd, en de logica was duidelijk: een president die oorlog voert, wacht niet met een bombardement tot de kiezer heeft geoordeeld, maar ook niet lang daarna. Dat de aanval „klein” werd genoemd, maakt hem niet minder een signaal. Het is een president die de agenda blijft bepalen, ook als de kiezers die agenda net hebben afgewezen.

Juist die combinatie is lastig te bestrijden. Een regering die zich na een nederlaag terugtrekt, kun je verslaan met argumenten. Een regering die de nederlaag gebruikt als bewijs dat er meer daadkracht nodig is, ontneemt de oppositie het toneel. De Democraten hebben nu een meerderheid in het Huis en de Senaat, maar geen meerderheid in het verhaal. En zolang de buitenlandse actualiteit de voorpagina's vult, hoeft deze president zich over binnenlandse tegenslag weinig zorgen te maken.

Toch kleeft er een risico aan deze strategie, en het is hetzelfde risico dat de Republikeinen dinsdag de das omdeed. Kiezers die op brandstofprijzen en inflatie afrekenen, reageren niet op een nieuwe stafchef en niet op een aanval in de Straat van Hormuz. Macht tonen is geen bestuursprogramma. De komende maanden wordt duidelijk of de harde lijn een keuze is of een vlucht naar voren — en of de partij die haar draagt, zichzelf daarmee overeind houdt of juist opnieuw in de problemen brengt.