De president kwam terug om een deur open te duwen
Karol Nawrocki brak zijn reis naar Senegal af, forceerde zaterdagochtend toegang tot het Constitutioneel Hof en riep crisisoverleg bijeen. Het hof zelf spreekt van een staatsgreep.
De politie stond sinds vrijdag rond het gebouw in Warschau, nadat voorzitter Bogdan Swieczkowski van het Constitutioneel Hof op non-actief was gezet. Die schorsing kwam van rechter Anna Korwin-Piotrowska, dit jaar aangesteld door de huidige coalitie, en moest volgens haar de rechtsstaat herstellen. President Nawrocki was onderweg naar Senegal; hij keerde boven Spanje om en was zaterdagochtend vroeg terug.
Eenmaal in Warschau duwde hij zich langs de politie naar binnen. Buiten werd een verklaring voorgelezen: het crisisoverleg met de partijleiders was nodig vanwege „de bedreiging van de interne veiligheid”. Daarmee is een conflict dat jaren sudderde, in één week een institutionele crisis geworden.
De aanleiding ligt bij de vorige regering. Tussen 2015 en 2023 benoemde de nationalistische partij PiS op omstreden wijze eigen rechters, en het hof oordeelde geregeld dat Pools recht boven Europees recht ging. Premier Tusk probeert die erfenis al maanden ongedaan te maken; de aanstelling van nieuwe rechters loopt vast omdat de president kandidaten blokkeert.
Het hof noemde de gang van zaken op zijn eigen X-account een „staatsgreep”. Voor het gebouw scandeerden aanhangers van PiS „Tusk verrader” en probeerden ze door de barricades te komen; de politie hield drie mensen aan. De Amerikaanse ambassadeur Tom Rose waarschuwde beide kampen geen stappen te zetten „die geweld of verdere escalatie kunnen uitlokken”.
Bronnen: NOS, de Volkskrant, Trouw