Het dier stond binnen omdat het regende

De feiten zijn dit: zaterdag werd een verzorgster in het binnenverblijf van safaripark Beekse Bergen aangevallen door twee Perzische mannetjespanters. Ze was er alleen. Ze liep ernstige verwondingen op aan haar hoofd en nek en wist met haar portofoon zelf alarm te slaan. Dinsdag maakte het park bekend dat ze aan die verwondingen is overleden. In het verblijf hangen geen camera's, zegt het park, en dus moet een onderzoek reconstrueren wat niemand heeft gezien.

Bijna veertig jaar in hetzelfde park, acht jaar met dezelfde dieren: dat is geen onervarenheid maar het tegenovergestelde. Ervaring is precies wat dit werk veilig moet maken, en tegelijk de reden waarom het mis kan gaan. Wie duizenden keren een ruimte is binnengelopen zonder dat er iets gebeurde, ontwikkelt een vertrouwen dat niet in een protocol staat. Routine is de basis van veiligheid en de zwakte ervan in één beweging: wie het vaak goed ziet gaan, gaat ervan uit dat het goed blijft gaan.

En juist de routine werd dit weekend doorbroken. De dieren stonden binnen omdat het weer te slecht was om ze buiten te laten, en binnen werken is iets anders dan buiten werken: andere ruimte, ander licht, andere afstanden, andere geluiden. Normaal wordt vermeden dat personeel in dezelfde ruimte is als de roofdieren. Die regel bestaat omdat iedereen weet wat er kan gebeuren. Zij geldt ook op de dag dat het regent en de planning in de war loopt.

Zonder camera's wordt het onderzoek een puzzel van verklaringen, sporen en tijdstippen. De Arbeidsinspectie kijkt naar de arbeidsomstandigheden, het park naar zijn eigen protocols. Wat zo'n onderzoek wel kan vaststellen is of de afspraken zijn gevolgd en of er is gewerkt met dubbele bezetting. Wat het niet kan vaststellen, is of iemand op dat moment iets anders deed dan ze al honderden keren had gedaan. Dat is de kern van elk onderzoek naar ongevallen in dit soort werk: niet de vraag of het protocol bestond, maar of het die ochtend werkelijkheid was.

Wat een park verschuldigd is aan wie daar werkt, is niet nul risico. Dat bestaat niet in een gebouw met roofdieren, hoe goed de regels ook zijn. Het is georganiseerd risico: camera's die meekijken, een tweede paar ogen bij werk dat alleen gebeurt, en de bereidheid om de vraag te stellen of de combinatie van twee grote katten en één mens in een binnenruimte eigenlijk wel een aanvaardbare werkplek is. Dat is geen verwijt aan de verzorgster die dit weekend overleed. Het is de vraag die overblijft wanneer het stof van de verklaringen is neergedaald.