De straat heeft geen woordvoerder, en dat is het probleem

Twee beelden horen bij deze week. Het eerste is een winkelstraat waarin de etalages met platen zijn dichtgeschroefd: in Den Haag, in Milaan, in Brussel. Het tweede is de Zeil in Frankfurt, een kilometer winkelstraat, 's nachts afgesloten omdat er branden woedden en een wapenwinkel was leeggeroofd. Tussen die twee beelden zit één dag. En tussen die twee beelden zit precies het probleem dat Europa deze herfst maar niet opgelost krijgt.

De aanleiding is volstrekt legitiem. Jongeren gaan de straat op voor beter onderwijs, betaalbare woningen en een leven dat niet alleen uit rekeningen bestaat. In Frankrijk speelt daarbij de staatsschuld een hoofdrol: het land geeft meer uit dan het binnenbrengt, hervormingen blijven uit en de rekening komt bij de volgende generatie. Wie dat onzin vindt, moet eens uitleggen waarom tienduizenden mensen in Keulen, Berlijn en Stuttgart daar vrijwillig een zaterdag voor opofferen.

Het probleem zit in de vorm. De oproepen gaan rond via Snapchat, Telegram en Instagram. Er is geen organisatie die ze doet, geen spreker die namens iemand praat, en dus ook geen gesprekspartner voor een burgemeester. Een gemeente kan met een vakbond onderhandelen, met een petitie iets doen, met een vergunning sturen. Met een anoniem kanaal dat de ene dag om een mars vraagt en de andere dag om plunderingen, kan ze niets. Wat overblijft is de politie — en die is er niet om te onderhandelen.

Daar komt het tweede probleem bij. Volgens de ARD mengden relschoppers zich overdag opzettelijk tussen de demonstranten, in kleine groepjes die amok maakten en vermoedelijk niet meeliepen in de marsen. De Hessische minister van Binnenlandse Zaken concludeerde prompt dat links-extremisten en gewelddadige jongeren de handen ineensloegen. Zo wordt een beweging van jongeren die iets wil, in één zin samengevat als een veiligheidsprobleem. De organisatoren die wél tot geweldloosheid opriepen, hoor je daarna niet meer.

Toch is de conclusie niet dat het protest ongelijk heeft. De conclusie is dat een beweging zonder adres zichzelf buitenspel zet. Wie gehoord wil worden, moet iemand kunnen aanwijzen die namens hem spreekt — niet omdat de democratie dat eist, maar omdat er anders niets te onderhandelen valt. De straat kan een stad stilleggen. Om iets gedaan te krijgen, moet er iemand zijn om mee te praten. Deze herfst ontbreekt die persoon, en dat is niet de schuld van de jongeren alleen.