Een etalage dichtspijkeren is ook een politieke daad

Er is een foto die deze herfst steeds terugkomt: een winkelstraat waarin de etalages met platen zijn dichtgeschroefd. In Den Haag staan vrijdag de zaken van Tommy Hilfiger, Lego, Guess, Kruidvat en een juwelier achter hout. In Milaan gebeurde hetzelfde, in Parijs, in Brussel. Het is een beeld dat je eerder bij storm verwacht dan bij politiek, en toch is dit de manier waarop Europa deze weken zijn eigen onrust fotografeert.

De aanleiding is op zichzelf volstrekt legitiem. Al weken gaan in Frankrijk, Italië, Spanje, België en Albanië vooral jongeren de straat op tegen de kosten van levensonderhoud, het onderwijs en de huren. In Parijs staat dit weekend voor de derde keer op rij zeventigduizend man politie en gendarmerie klaar. Dat is geen randverschijnsel meer maar een beweging, en wie de eisen leest, kan moeilijk volhouden dat ze irrelevant zijn.

Het probleem zit in de vorm. De oproepen voor Nederland gaan rond via Snapchat, Telegram en Instagram, er is geen organisatie die ze doet, geen spreker die namens iemand praat en dus ook geen gesprekspartner voor een burgemeester. Een gemeente kan met een vakbond onderhandelen, met een petitie iets doen, met een vergunning sturen. Met een anoniem kanaal dat de ene dag om een mars vraagt en de andere dag om plunderingen, kan ze niets.

Voor de ondernemer is de rekensom simpel en wrang. Een dag hout en schroeven kost honderden euro's; een leeggehaalde winkel kost een jaar. Dus timmert hij dicht, ook als er niets gebeurt, ook als het protest vreedzaam blijft. Zo verandert angst in beleid, zonder dat er één besluit voor is genomen. De straat wordt niet gesloten door de overheid maar door de som van duizenden voorzorgsmaatregelen van individuen die elkaar napraten.

Dat is de schade die niet in de cijfers terugkomt. Elke dichte etalage zegt iets over het vertrouwen dat de staat de orde kan houden, en elk weekend zonder rellen maakt dat signaal niet ongedaan. Wie de anger van deze herfst serieus neemt, moet haar een adres geven: een gesprekspartner, een tafel, een antwoord op de vraag waarom wonen en studeren zo duur zijn geworden. Zolang dat ontbreekt, blijft er hout in de stad.