Wie is de baas over je cryptogeld

Het mooie verhaal over cryptomunten is dat niemand de baas is. Geen centrale bank, geen ministerie, geen bankkantoor dat om vier uur dichtgaat. Bij Binance bleek deze week hoe dat in de praktijk uitpakt: binnen twintig minuten was 6,3 miljard dollar aan munten weg, en de eerste die ingreep was niet een protocol of een gemeenschap, maar een bedrijf dat stablecoins uitgeeft en even zijn vinger op de knop legde.

Tether bevroor ruim anderhalf miljard, Circle meer dan achthonderd miljoen, naar eigen zeggen in overleg met opsporingsdiensten. Dat is goed nieuws voor de gedupeerden, en het scherpste bewijs dat het decentrale ideaal een sprookje is. Wie zijn munten op een beurs zet, ruilt zelfbeschikking in voor gemak, en wie een stablecoin aanhoudt, vertrouwt op een bedrijf dat met één handeling kan bepalen of het geld nog van jou is.

De ironie is dat de aanvallers dat ook weten. Noord-Koreaanse groepen zijn al jaren bezig met het leegroven van beurzen; het geld financiert een staat die geen belasting hoeft te heffen zolang er servers te vinden zijn. Zij hebben geen baanbrekende techniek nodig, alleen een nalatige ontwikkelaar, een laptop en een kwartier. De verdediging is niet decentraal maar centraal: een compensatiefonds dat het bedrijf zelf beheert.

Voor Nederland is de affaire vooral een spiegel. Binance is hier sinds 2023 niet meer actief, na een reeks botsingen met toezichthouders. Nederlandse beleggers die er toch zitten, hebben geen Nederlandse bescherming en geen klachtenloket. De Autoriteit Financiële Markten waarschuwt al jaren dat dit soort platforms buiten haar bereik liggen, en dat is geen formaliteit: bij een geschil ben je afhankelijk van de goodwill van een bedrijf in een rechtsgebied dat je niet kent.

Toch is de belangrijkste les niet dat crypto gevaarlijk is. De les is dat de vraag „is dit veilig?” altijd de verkeerde is. De echte vraag is wie je vertrouwt, waarmee en voor hoe lang — en of je dat vertrouwen kunt intrekken op het moment dat het misgaat. De 48 uur waarin Binance de opnames sloot, waren geen technisch mankement maar een toestemmingsvraagstuk. Wie dat niet als het centrale probleem ziet, is de volgende keer weer verrast.