Een pas op de plaats is ook een keuze

Er zijn van die besluiten die klinken als uitstel en die in werkelijkheid een knoop doorhakken. De NPO heeft besloten dat Nederland in 2027 niet meedoet aan het Eurovisie Songfestival. Niet omdat er geen geld is, niet omdat er geen animo is, maar omdat er geen vorm te vinden was voor een inzending waar niemand boos van zou worden. Voorzitter Jet de Ranitz zegt het vriendelijk: het is „te vroeg”. In die formulering zit de hele kwestie verpakt.

Het Songfestival is een evenement van omroepen, en die omroepen zijn de afgelopen jaren steeds vaker de plek geworden waar een buitenlandse politieke kwestie op tafel komt. Dat de deelname van Israël tot verdeeldheid leidt, weet de NPO al langer; de omroep zegt het zelf. De vraag is wat een publieke omroep daarmee doet. Meedoen en protesteren, afhaken en uitleggen, of zwijgen tot het overwaait. Hilversum koos het laatste, en dat is niet hetzelfde als neutraal blijven.

Want juist een publieke omroep hoort hier iets te vinden, en het uit te leggen op een manier die het publiek kan volgen. Dat is lastig, en het kost zendtijd die ook naar een Nederlands liedje had kunnen gaan. Maar de argumenten zijn er wel: een liedjeswedstrijd is geen diplomatiek instrument, en wie zich terugtrekt omdat deelneming gevoelig ligt, geeft de gevoeligheid het laatste woord. Dat is een keuze, en keuzes horen benoemd te worden.

Er zit ook een praktische kant aan. De NPO had nog geen artiest en geen omroep die de inzending wilde maken; de NTR verplichten noemt de omroep „een brug te ver”. Een festival zonder artiest is geen festival. Maar dat verklaart alleen het moment, niet het principe. Volgend jaar is de oorlog in Gaza niet voorbij en de discussie binnen de Europese omroepunie niet beslecht. Dezelfde afweging komt dan terug, met dezelfde uitkomst, tenzij iemand nu zegt wat de inzet is.

Wat overblijft is een lege plek op de deelnemerslijst en een liedje dat niet wordt gezongen. Voor de artiesten die al jaren op die ene avond wachten, is dat een gemiste kans die niemand hen vergoedt. Voor de NPO is het een adempauze. En voor de rest van Europa is het een signaal: Nederland heeft de kwestie niet opgelost, het heeft haar uitgesteld tot een jaar waarin het niet meer opvalt. Zo werkt een pas op de plaats zelden. Ze wordt meestal een gewoonte.