Twee jaar geduld, en dan een meerderheid

Het beeld van zondagavond is niet het hoofdkwartier van de winnaar, maar dat van de verliezer. Een man die twaalf jaar lang de baas was, die verkiezingen uitschreef omdat hij ze dacht te winnen, die zijn eigen kiezers had gemobiliseerd met de belofte van orde en stabiliteit, staat voor de camera's en zegt: we hebben verloren. Geen complot, geen buitenlandse inmenging, geen gestolen stemmen. Alleen een steekproef en een conclusie. Dat is in de politiek van deze jaren een bijna exotisch beeld, en het is meteen het belangrijkste dat deze verkiezingen hebben opgeleverd.

De cijfers zijn duidelijk genoeg. De Studentenlijst komt volgens Vučić op 135 tot 140 van de 250 zetels, zijn SNS op 105. Geen andere partij haalt de drempel. Daarmee is de meerderheid van 126 zetels ruim gehaald, en is er geen coalitiepartner nodig. Dat maakt de uitslag ook een mandaat zonder excuus: wie regeert, kan niet wijzen naar een lastige partner.

De vraag is hoe een beweging zonder partijapparaat, zonder fondsen en zonder professionele campagne zo ver kwam. Het antwoord begint bij een ingestort perron in Novi Sad. Na de dood van mensen bij het instorten van de overkapping in 2024 ging het over meer dan rouw: het ging over wie er had getekend, wie het wist en wie niets deed. Corruptie werd een concreet gebouw met een datum.

Wat daarna kwam, was geen revolutie maar een agenda. Bijna twee jaar protesten, met studenten als organisatoren en burgers als achterban, in een land waar de staatsmedia intussen hun werk deden. Wie dat volhoudt, leert wat partijen vaak verleren: niet elke week hoeft een overwinning te zijn. Uithoudingsvermogen is een politieke kwaliteit, en in een tijd van snelle woede de schaarsste die er is.

Nu begint het moeilijke deel. Een meerderheid is een sleutel, geen huis. De verwachtingen zijn hoog en de instituties die de beweging wil hervormen, zijn dezelfde die ze moet gebruiken. Brussel zal kijken of er werkelijk iets verandert in de rechtsstaat, en de eerste honderd dagen worden daarop beoordeeld. De oude macht zit nog in de ambtenarij, de rechterlijke macht en de media, en die vertrekken niet omdat er een uitslag is. Wat de Studentenlijst dit weekend won, is tijd. Wat ze daarmee doet, is nog niet geschreven.